De Philips radio met 'de Bibberschaal'

Inleiding

De fraaie Philips radio, type BX373A, bouwjaar 1948, met de bijnaam ‘Het kleine Zonnetje met de Bibberschaal’ (zie afb. 1) is een verkleinde versie wat vormgeving betreft van de Philips radio type 470A met bouwjaar 1938-’39. De 470A heeft als bijnaam ‘het Zonnetje’.
Zowel vanwege de fraaie vormgeving zijn deze beide toestellen populair onder de verzamelaars. De verzamelwaarde van de BX373A als gaaf exemplaar is al gauw 2 maal de toenmalige verkoopprijs van f 195, -.
Het woord ‘Bibberschaal’ is niet helemaal juist. De schaal bibbert niet maar de wijzernaald bibbert wanneer het toestel bewogen wordt doordat de wijzernaald direct op de as van de afstemcondensator bevestigd is en de afstemcondensator is verend op het chassis bevestigd.

Uitkasten

1. Knoppen van volumeregelaar, afstemming en golfgebiedschakelaar losnemen. De toonschakelaarhefboom hoeft niet afgenomen te worden.
2. Achterwand verwijderen.
3. Luidsprekerverbinding en aardverbinding boven in kast lossolderen. In tegenstelling tot de meeste andere radio’s zit het zilverpapieren aardvlak i.p.v. onder, boven in de kast.
4. 2 schroeven in de kast losnemen en het chassis kan uit de kast getrokken worden. (zie afb. 2)

Reparatie

1. Door de radiolampen B1, B2 en B3 te verwijderen en alleen de gelijkrichtlamp B4 (AZ1) te laten zitten kunnen al belangrijke metingen op de buisvoetpunten uitgevoerd worden. (zie afb. 3)
Zijn de spanningen op de anode en schermroosteraansluitingen veel te laag dan kunnen we in het schema direct opzoeken welke condensatoren (‘teerdotten’) verdacht zijn en veelal na meting lekken deze condensatoren. In ons geval lekken de ontkoppelcondensatoren C23, C30, C33 en C43. Deze vervangen. Tevens de lekkende koppelcondensator C31 vervangen.
2. Slechte en krakende mengbuis/oscillator buis ECH21 vervangen door goed exemplaar.
3. Alle contacten gereviseerd en draaiende delen geolied.
4. KG werkt niet. Oorzaak sluiting C8 met C15.
5. Verstafde bodemrubbers vervangen.
6. Afgebroken metalen bevestigingssclip voor achterwand vervangen.
7. Afgebroken bakelieten hefboompje van toonschakelaar hersteld en lijmvlak verstevigd met metalen ringetjes.

Bakeliet opknappen

De doffe en smerige kast is schoongemaakt met lauw water met een beetje Dreft erin. De smerigheid is nu verdwenen. Na drogen vervolgens de kast goed inwrijven met toiletpapier wat gedrenkt is in paraffineolie, Paraffineolie is verkrijgbaar bij de drogist en kost ca f 3,50 per flesje.
De kast heeft nu een vettig uiterlijk. Ca een half uur laten intrekken en vervolgens uitpoetsen met toiletpapier net zo lang totdat er geen vuiligheid meer aan het papier zit. De kast heeft nu een fraai uiterlijk gekregen.
De verf in de ring rond de schaal was nog maar gedeeltelijk aanwezig. Restant verwijderd.
Vervolgens met een kleine penseel Brasso koperpoets (na goed schudden) ruim in de groef aanbrengen en 24 uur laten drogen. Nu kan het teveel aangebrachte rond de groef weggepoetst worden en de karakteristiek crème ring rondom de schaal is weer in volle glorie aanwezig.

Nawoord

De reparatie van de Philips radio BX373A was de moeite waard.Dit radiotoestel met KG 16-50,85 m, MG 185-580 m en LG 714-2000 m geeft op alle golflengten een zeer krachtige ontvangst en de selectiviteit is zonder meer goed te noemen.
De fraaie uitstraling van dit toestel met een kompasachtige schaal na de opknapbeurt maakt dit toestel tot een welkome aanvulling in mijn collectie.

© W.H.G. Stuiver, augustus 2001