HET TESTEN VAN DE HOOGSPANNING (LIJNUITGANG) TRANSFORMATOR IN EEN TELEVISIE

Bij het behandelen van dit onderwerp neem ik als voorbeeld de hoogspanning- of lijnuitgangtransformator (partnr.: A3.694.01.0/1) uit de eerste twee commerciële televisies die door Philips in het najaar van 1951 op de markt gebracht zijn, nl. het type TX400U en TX500U.

De bijnamen van deze televisie zijn resp. ‘het kleine Hondehok´ en ´het grote Hondehok´.
De eerste televisie-uitzending was op 2 oktober 1951.

Bij het restaureren van een oude televisie komt het vaak voor dat de hoogspanning of horizontale afbuiging niet werkt. Soms is de transformator T (zie schema) defect.

De schakeling bij de transformator ziet eruit volgens het schema.

Om dit met zekerheid vast te stellen of de transformator T al of niet defect is kan men gebruik maken van de meetschakeling. De transformator kan in het toestel blijven en hoeft dus niet los gesoldeerd worden.

Men meet tussen de punten a-b, b-c, c-d, e-f en f-g. (zie schema en foto)

Het principe van de meting is als volgt:

Wanneer een wikkeling defect is en daarvoor behoeft slechts één wikkeling kortgesloten te zijn dan is de inductieve weerstand 0.
De wikkeling die gemeten moet worden wordt parallel gehouden aan de oscillerende schakeling volgens schema.
Is de wikkeling goed dan neemt de oscillatie toe, de collectorstroom Ic stijgt en de meter M wijst meer aan, is de wikkeling defect dan neemt de oscillatie af, de collectorstroom Ic daalt en de meter M wijst minder aan.
In de praktijk is bij een goede trafo de toename van de collectorstroom Ic van de hoogspanningswikkeling a-b gering in vergelijking tot die van de andere wikkelingen!

Bij het bouwen (zie schema) van de meetschakeling kan voor de spoel L de oscillatorspoel uit het horizontale gedeelte van de televisie genomen worden. De verdere gebruikte onderdelen spreken voor zichzelf. De schakeling van de tester is in principe een oscillator van 15625 Hz en vervangt (simuleert) de lijnoscillator in de televisie.

De meetprocedure is als volgt:

1. Maak de topaansluiting van de lijneindbuis PL81 en de boosterdiode PY80 los.
2. Soldeer de 3 aansluitingen van de hoogspanninggelijkrichtbuis EY51 los en verwijder deze.
3. Maak de plug van de horizontale afbuigspoel los.
4. Meet eerst de wikkeling Ohms door op onderbreking.
5. Stel de tester in op plm. 0,6 mA m.b.v. de potentiometer van R1
6. Doe de verschillende tests tussen de punten a-b, enz….

Veel succes toegewenst met de meting!

Opmerking:

Het bovenstaande verhaal is ook van toepassing op andere lijnuitgang/hoogspanningtransformatoren.

© W.H.G. Stuiver, 3 maart 2006